Home » Monetaire systeem

Waarom tapering door centrale banken slechts van tijdelijke aard is

Geschreven door op 30 juli 2014 – 12:14

Vanuit klassiek oogpunt is een stijgende goudprijs een teken van inflatie en een dalende goudprijs een teken van deflatie. Sinds de top in de goud- en zilvermarkt van 2011 hebben we een periode van 3 jaar gehad waarin de goud- en zilverprijzen een neerwaartse tot zijwaartse trend hebben laten zien. Niet geheel toevallig is het programma van centrale banken om staatsobligaties en bezittingen van de financiële sector op te kopen sinds die periode tot en met vorig jaar naar een toppunt gestegen. Het zogenaamde Quantitive Easing programma van de onder andere de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, waarbij er op grote schaal geld wordt gecreëerd om de financiële sector in te pompen (quantity of money) met als doel de rente zo laag mogelijk te houden (easing the interest rates) is hiervan een voorbeeld.

Sinds ongeveer iets meer dan een half jaar zijn centrale banken hun stimuleringsbeleid wat gaan terugschroeven. Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat de centrale bank van Engeland kenbaar heeft gemaakt helemaal geen stimuleringen meer te doen, de ECB heeft geprobeerd zich zoveel mogelijk terug te trekken maar komt nu tot de conclusie dat dit voor de lange termijn niet houdbaar is en deflatie dreigt en de Federal Reserve drukt in plaats van 85 miljard Dollar met maand nog maar 35 miljard Dollar bij.

Persoonlijk zijn wij van mening dat het terugdraaien van het beleid van de centrale banken op de lange termijn niet houdbaar is. Natuurlijk zien wij ook liever dat de centrale banken hun bemoeienis met de economieën zover mogelijk terugschroeven. Maar denken niet dat ze dit gaan doen. Hieronder zullen we kort een aantal redenen toelichten waarom wij denken dat de centrale banken binnenkort weer hun stimuleringsmaatregelen  gaan verhogen.

 

Deflatie grootste nachtmerrie van overheden en centraal bankiers

Misschien heeft u wel eens het (financiële) nieuws gevolgd of ergens anders opgepikt en gehoord dat bijvoorbeeld ”deflatie het meest gevaarlijk is voor de economie” of  dat dreigende deflatie hard moet worden aangepakt door overheidsmaatregelen. Gezien ons monetaire systeem zit hier ook een kern van waarheid in, meer daarover hieronder.

Deflatie

Deflatie wordt volgens de Oostenrijkse school van de economie beschreven als:  ”Een inkrimping van het aanbod van geld”. Dalende prijzen is hiervan een gevolg en niet de oorzaak van deflatie zelf zoals veel mensen wel eens denken. De Oostenrijkse economen zoals Ludwig von Mises en Murray Rothbard waren van mening dat deflatie tevens een verschijnsel was waarbij de vrije markt opzoek ging evenwicht en een gezonde basis. Als gevolg hiervan vonden veel afschrijvingen plaats en raakten veel mensen die hun geld hebben geïnvesteerd in waardeloze beleggingen hun geld kwijt.

Twee soorten depressies

Wanneer we dan kijken naar de depressies van de vorige eeuw in Duitsland en Amerika dan zien we dat er twee soorten depressies zijn. Een depressie met hyperinflatie als gevolg, overheden kiezen ervoor om deflatie en problemen te bestrijden met geldcreatie. En een depressie met deflatie als gevolg, waarin overheden zich zo min mogelijk bemoeien met de crisis en er niet voor kiezen om extra geld te creëren. Van de twee depressies heeft de hyperinflatie in Duitsland verreweg de meest grote negatieve gevolgen gekend voor het land. Waar zowel Amerika als Duitsland na de depressie weer opbloeide was het Amerika dat de nieuwe wereldmacht werd en Duitsland de grootste veroorzaker samen met Japan van de Tweede Wereldoorlog.

Beleid van de (centrale) banken

Centrale banken zijn over de hele wereld opgericht met als doel minimaal 2% inflatie op jaarbasis na te streven. Waarom geen 3% of 1.5% hebben ze nooit duidelijk gemaakt. Maar 2% is dus de maatstaf voor centrale banken. De laatste dertig tot veertig jaar hebben we kunnen zien dat iedere keer als de schulden met niet meer dan 2% per jaar groeide er een recessie volgde (zie onderstaande grafiek). Centrale banken zijn in diezelfde periode de aanjagers geweest van de schuldengroei. Nu de centrale banken hun stimuleringen langzaam aan terugdraaien kan de schuld wereldwijd, en dan met name in de VS en Europa, niet hard genoeg groeien. Daarmee neemt de kans op een recessie weer toe. Tijdens een recessie vinden er allerlei afschrijvingen plaats van waardeloze investeringen. Dit heeft vaak deflatie als gevolg. Dit is slechts een natuurlijk verschijnsel van de vrije markt die terug probeert te gaan naar een gezonde basis.

Schuldengroei grootste drijfveer

Onze economische groei is niet alleen gebaseerd op schuldengroei maar vooral op het feit dat we die schulden op een dag goedkoper kunnen aflossen dan bij het afsluiten van de lening het geval was. Bij deflatie worden de schulden duurder. Diezelfde schulden zijn al moeilijk af te lossen bij een rente van tussen de 0 en 1 procent. Laat staan wanneer ze zomaar 4% of 10% duurder worden.

Waarom wij denken dat deflatie een heel serieus scenario is om rekening mee te houden kunt u hieronder verder lezen.

Schuldengroei grootste drijfveer geweest voor de economische groei

De meeste mensen denken dat de problemen in 2007/2008 waren ontstaan doordat de banken het vertrouwen kwijtraakten en als gevolg daarvan geen geld meer aan elkaar durfde uit te lenen en er een liquiditeitsprobleem ontstond. Ook dit is voor een groot gedeelte waar alleen was dit alles maar het topje van de ijsberg van een reeks gebeurtenissen die al meer dan 35 jaar bezig waren.

Sinds de loskoppeling van de goudstandaard en het verlaten van de Bretton Woods Agreement van 1944 kregen wereldwijd centrale banken de kans om op ongekende schaal geld te gaan creëren. Samen met de bankensector hebben ze ervoor kunnen zorgen dat we in 40 jaar tijd de volgende bubbels hebben kunnen meemaken. Het gecreëerde geld moet ergens naar toe stromen en als er relatief veel geld naar één plek stroomt ontstaat er een bubbel. 

– 1970-1980: Goudkoers van $35 naar $850

– 1983-2001: Technologie- en aandelenbubbel in de westerse aandelenmarkten

– 1980-2007: Grootste vastgoedbubbel aller tijden

– 2010-?: Nieuwe bubbel in de aandelenmarkten

– 2010-:?: Vastgoedmarkten verder gestegen of nog niet genoeg gedaald naar ”normale” niveaus. Hevige daling in vastgoed min 30 %?

– 2000-?: Bubbel in grondstoffen gepaard met wereldwijde tekorten en schaarste en een voedselcrisis?

– 2001-2011-?: Goud van $250 naar $2000 dollar naar $ 10.000

– 2008-2014-?: grootste bubbel aller tijden in staatsobligaties 

Schuldengroei vs de groei in het bbp

Zoals hierboven is te zien is de economische groei in het westen met name tot stand gekomen door de continue schuldengroei van de laatste 45 jaar. Niet gek natuurlijk, het hele monetaire systeem is gebaseerd op het creëren van schuld.  Daarbij is te zien dat rond de periode van 2007 de schulden opeens ophielden met hun exponentiële groei.

Het was Ludwig von Mises die een eeuw geleden in zijn boek ”the theory of money and credit” al beweerde dat een economisch systeem dat gebaseerd is op schuldengroei uiteindelijk op een punt zal komen waarop de schulden uit zichzelf, door middel van de vrije markt, niet meer verder kunnen groeien.

Toen de schulden op wereldwijd niveau stopten met groeien waren het alleen nog de centrale banken die hier invloed op konden uitoefenen. Dit heeft onder andere Quantitive Easing als gevolg gehad. Anders gezegd, op dit moment vind er een kunstmatige groei van de geldhoeveelheid plaats.

Om terug te komen op waarom wij denken dat de stimuleringsmaatregelen binnenkort weer worden hervat denken wij dat overheden en centrale banken niet heel veel keus hebben op dit moment en de komende vijf jaar. Of ze blijven de economie stimuleren met het creëren van nog meer schulden en geld met als mogelijk gevolg hoge inflatie en een opoffering van de spaartegoeden van de bevolking of ze kiezen ervoor niets te doen met hevige deflatie als gevolg.

Aandelenmarkten kunnen wel eens flink naar beneden

In 1929 van de vorige eeuw crashte de Dow Jones na een ongekende stijging van negen jaar tijd met maar liefst 40%. Dit betekende het einde van een periode van ongekende groei en euforie in de markten. Veel mensen hadden op de beurs gespeculeerd met geleend- en of spaargeld. Door de crash van de beurs verloren families zomaar van de een op de andere dag al hun spaargeld en vermogen. Ze hadden zich veel te snel rijk gerekend. 

Stijgende prijzen is het gevolg van inflatie, een groei in de geldhoeveelheid, en dalende prijzen het gevolg van deflatie oftewel een krimp in de geldhoeveelheid. Door de crash van 1929 begon er een periode van deflatie. Oftewel dalende prijzen. Dit is op zichzelf niet het grootste probleem. Deflatie is alleen een probleem wanneer de schulden niet mee dalen. De schulden blijven namelijk even hoog terwijl de prijzen daalden en salarissen.

Een voorbeeld: Een gezin heeft een inkomen van laten we zeggen precies € 100 in een jaar tijd. Aan aflossing van de schulden en rente is het gezin in diezelfde periode € 20 kwijt. Dat is dus 20% van het totale inkomen in die periode. Wanneer er deflatie van laten we zeggen 15% ontstaat en het inkomen mee daalt, daalt het inkomen naar 85. De schulden blijven even hoog. Dit zorgt ervoor dat het percentage aan aflossing en rentekosten stijgt ten opzichte van het inkomen. Dus geen 20% meer maar 23%. Wanneer de deflatie zoals tijdens de depressie van de vorige eeuw minimaal vijf jaar aanhoudt kan dit veel faillissementen als gevolg teweeg brengen. Mensen kunnen de rente en aflossing op hun schuld niet meer betalen.

Zilvergoudwinkel

Market downturn

 

Wat heeft dit met tapering van de centrale banken te maken? Door dat de beurzen op dit moment weer nieuwe toppen en records breken (grafiek) en er veel wordt gehandeld op margin (lees: belegt met geleend geld)  is er een grote kans dat de beurs wel eens een sterke correctie kan maken. Wanneer de beurs die correctie maakt zal dit weer een risico van deflatie met zich meebrengen zoals hierboven beschreven. En zoals we al eerder gezien hebben in dit artikel is deflatie de grootste nachtmerrie van centraal bankiers, banken, overheden en particulieren met schulden. Centrale banken zullen bij een sterke correctie van de markten waarschijnlijk net als in 2008 ervoor kiezen om de markten te stimuleren door middel van extra geld te creëren.

 

Aandelenmarkten en de margin levels

 

Demografische problemen

Al sinds het invoeren van de verzorgingsstaat waarin de overheid verantwoordelijkheid is gaan nemen voor oudere werknemers die met pensioen gaan zijn er mensen die roepen dat dit systeem op den duur niet houdbaar is. Wanneer een werknemer iedere maand een vast bedrag opzij zet om dit vervolgens te sparen en te investeren in een pensioenfonds moet dit geld belegt worden om de inflatie bij te kunnen houden. Dit heeft ervoor gezorgd dat er enorm veel geld richting de aandelenmarkten is gestroomd de laatste 40 jaar vanuit de pensioenopbouw van de bevolking. Nu steeds meer mensen met pensioen gaan en ervoor kiezen hun geld te gaan opnemen om ervan te genieten vloeit er veel geld uit de aandelenmarkten.

Doordat er veel geld uit de markten stroomt en de middenklasse zelf steeds minder geld heeft om te investeren in de markten is het bijna onvermijdbaar dat de aandelenmarkten hierdoor niet meer omhoog kunnen. Dit heeft niet alleen een gevolg voor de mensen die op dat moment hun geld in de pensioenfondsen hebben zitten maar ook voor de grote partijen die vermogens zien verdampen op de beurs.

Op de grafiek hierboven zien we dat het investeren met margin (schuld) steeds meer is toegenomen. Bij een sterke correctie moeten er veel van dit soort leningen worden afgeschreven. Oftewel een vergrote kans op deflatie.

Wij zien het dan ook somber in voor de pensioen fondsen die volop met het hun geld in aandelen beleggen. Nog somber kan het worden voor de mensen die de komende jaren met pensioen gaan en geconfronteerd worden met een flink lager pensioen. Gelukkig nemen onze klanten het heft zelf in handen en bouwen zelf ook aan hun pensioen door goud te kopen en zilver te kopen

Zilvergoudwinkel

Wouter Meens
Volg mij

Wouter Meens

Vestigingseigenaar at Recruit a Student Den Haag
Edelmetaal en grondstoffen analist van Zilvergoudwinkel BV. Oprichter Student-Inhuren.nl - landelijke studenten- en starters uitzendorganisatie.
Wouter Meens
Volg mij

Nog geen reacties »

2 Pingbacks »